ÇOCUK VE FELSEFE

Felsefenin temeli soru sormaya, sorgulamaya dayanır.  Nitekim Voltaire’in Cahil Filozof adlı eserinin alt başlığı şöyledir: “Hiçbir Şey Bilmeyen Bir Adamın Soruları.”

Çocuklarsa düşünürlerden de fazla soru soranlardır.

Felsefe yapmanın ilk koşulu ise merak etmek. En çok merak edenlerse yine çocuklardır. Hem de ilgilenen olmazsa öfkelenecek, darılıp küsecek kadar.

Önyargıdan, koşullanmışlıktan, dogmalardan, sabit fikirli olmaktan uzak durmak da başlıca koşullarındandır felsefenin. Bunları da en yalın şekliyle çocuklarda görürüz. Onlarda henüz ne önyargı vardır, ne sabit fikir, ne dogma ne de koşullanmışlık. Onların kafasında kırılacak kavanoz yoktur.

Adamın biri tutturmuş kafamda kavanoz var, başım o nedenle ağrıyor diye. Başlamış doktor doktor gezmeye. Tabii hepsi de “Öyle şey mi olur? Hadi yallah!” deyip göndermiş. Nihayet biri anlamış adamın problemini. Oturtmuş koltuğa ve başlamış çaktırmadan operasyon yapar gibi hareket etmeye. Derken, yine çaktırmadan bir eline aldığı kavanozu pat diye fırlatmış yere. Tabii kavanoz tuz-buz. “İşte çıkardım kavanozu. Hadi geçmiş olsun,” demiş. Bunun üzerine “Oh be doktorcuğum!” demiş adam. “Diyordum, diyordum da kimse inanmıyordu. Hay Allah sizden razı olsun.”

Hemen hepimizin kafasında böyle kavanozlar vardır ama çocuklarda yoktur o kavanozlardan. İşte bu nedenle en eleştirel, en yaratıcı, en sorgulayıcı, en yenilikçi, en devrimci beyinlerdir onların beyinleri. Yine bu nedenledir ki her biri başlıbaşına bir düşünürdür onların.

Sokrates; “Dürüst bir insan daima çocuk kalır,” demişti. En dürüst insanlar da çocuklar olduğuna göre, demek ki düşünmeye, sormaya, felsefe yapmaya en yatkın olanlar da onlardır.

Felsefe deyince de en çok mantık gelir akla. Her düşünür bir mantık insanıdır aynı zamanda. Ve çocukların benden en çok istedikleri de ne kahkaha yarışması, ne şarkı, ne evet-hayır dememe oyunu, ne de diğerleri… Mantık sorusu! Düşünmeyi eğlenmekten bile çok seviyorlar çünkü.

İşte, içlerindeki mantıksızlığı bulmalarını istediğim ve de hemen buldukları tümcelerden birkaç örnek: “Kadına yönelik şiddet suçtur.”  “Dini konularda yanlışta ısrar edilmez.” “Yaklaşık 142.348 seçmen oy kullandı.” “Şahsıma asılsız iftiralar atıyorlar.”

“Ankara’ya gidemedim. Çünkü neden?” “İnsanlıkdışı orman katliamı.” “Her türlü yapıcı desteğini bekliyorum.” “Yayınımız bir gün süreyle geçici olarak durdurulmuştur.” “İlk tanışma toplantısında buluşalım.”

Bunlar, mantıksızlığı bulmakta biz yetişkinlerin bile çok zorlandıkları cümleler olmuştur he zaman. Çoğu zaman da havlu atmak zorunda kalmışlardır.

Çocuklarımızın değerini iyi bilelim.