ÖĞRENMEK VE UYGULAMAK: T.A.B.U. YÖNTEMİ

ÖĞRENMEK VE UYGULAMAK: T.A.B.U. YÖNTEMİ
Yayınlama: 09.06.2026
0
A+
A-

 

Sandeep Swadia, büyük teknoloji şirketlerinde üst düzey yönetici olarak görev yapmış bir kişi.

İş hayatına atılmadan önce, müzikle uğraşmış, Grammy ödüllü sanatçılarla 1000’den fazla konser vermiş.

Gençken evden kaçmış, keşiş olarak eğitim almış ve sonunda MIT’den mezun olmuş.

Bilim, strateji, maneviyat alanlarında her şeyi yaşamış.

Ayrıca başarısız olduğu ve dibe vurduğu zamanlar olmuş.

“Başarısızlık, başarıdan çok daha hızlı öğretir” diyor.

Şu anda New York bölgesinde yaşıyor, yönetim kurullarında görev alıyor, yapay zeka girişimlerine danışmanlık yapıyor ve hırslı liderlerin kendilerini kaybetmeden büyümelerine yardımcı oluyor, deneyimlerini YouTube videolarında  anlatıyor.

Son  videosu  “öğrenmek” üzerine.

Video şu sorunla başlıyor: Önemli bir şey okuyorsunuz, anlıyorsunuz, ama günler sonra  hatırlamanız gerektiğinde tamamen aklınız çıkmış oluyor.

İş yaşamında, okulda, sürekli öne geçenler, en çok bilgiye sahip olanlar değil.

Onlar, bilgiyi hatırlayabilen, bağlantı kurabilen ve herkesten daha iyi kullanabilen derin düşünebilen kişiler.

Öğrenmedeki en tehlikeli yanılsama, anlık netlik algısıdır.

Bu deneyimin bilimde bir adı var: “akıcılık yanılsaması”.

Cevaplar kolayca ve anında geldiğinde, öğrendiğinizi zannedersiniz.

Ama öğrenmediniz.

Sadece fark ettiniz.

Fark etmek ve öğrenileni hatırlamak tamamen farklı zihinsel olaylardır.

Ve yapay zeka bu durumu  daha da kötüleştirdi.

Anında gelen bir cevap, kusursuz bir açıklama, ustalık hissi verir, ama bu sadece bir yanılsamadır.

Ödünç alınmış, akıcı ama temelsiz.

Bu arada, deneyim ne kadar pürüzsüz olursa, yanılsama o kadar çok olur.

Öğrendiklerimizin yaklaşık %70’i  24 saat içinde kayboluyor.

Ama bu beyninizin bozuk olduğu anlamına gelmiyor.

Beynimiz tam olarak yapması gereken şeyi yapıyor.

Tekrarlanmayan şeyleri atıyor ki hayatta kalabilesin.

Unutmak bir kusur değil, varsayılan bir özelliktir.

İşte tam da bu yüzden, öğrenmek için  “T.A.B.U.” yaklaşımı işe yarayabilir.

T.A.B.U.:Test et, Aralıklarla tekrarla, Bağlantı kur, Uygula.

 

1:TEST ET

Öğrenme kolay geldiğinde, çok az kalıcı hafıza oluşur.

Kolaylık ve kalıcılık genellikle zıt yönlerde ilerler.

Beyniniz bir fikri ortaya çıkarmak için ne kadar çok çalışıyorsa, hafıza  o kadar güçlü olur.

Bir araştırmada iki gruba aynı okuma materyali verildi.

Bir gruba materyal  üzerinde sorular soruldu, test yapıldı.

Diğer gruptakilerden  ise materyali sadece tekrar okumaları istendi.

Bir hafta sonra, test edilen grup %80’ini hatırladı.

Sadece tekrar okuyan grup ise %34’ünü hatırladı.

Soru sorup cevap aramak  en güçlü öğrenme mekanizmalarından biridir.

Bunu yapmak çok kolay.

Sadece kaynağı kapatın.

Başka yere bakın.

Sakince tekrar edin.

Örneğin duvara doğru öğrendiğiniz şeyi anlatın.

Anlatamıyorsanız, henüz o bilgiye  sahip değilsiniz.

Anlatabiliyorsanız, o sizindir.

Yani test ederek sadece belleğinizi kontrol etmiyorsunuz, aynı zamanda onu  inşa ediyorsunuz.

 

2: ARALIKLARLA TEKRARLA

Kendisi de MIT mezunu olan Martin Schneider yıllarca “İnsanların öğrendiklerini hatırlamalarına nasıl yardımcı olunur?” sorusu üzerinde düşünmüş.

Sonunda belli aralıklarla tekrarlamanın önemini farketmiş.

Çok erken tekrar ederseniz, beyin çok çalışmak zorunda kalmaz, bu yüzden kalıcı hiçbir şey oluşmaz.

Çok uzun süre beklerseniz, sıfırdan başlamanız gerekebilir.

Bir gün sonra, üç gün sonra, bir hafta sonra, bir ay sonra gibi uzayan aralıklarla tekrarlama önerilir.

Ama, neredeyse hiç kimse  en uygun tekrarlama aralığını bulamaz.

Bu yüzden sunumlardan ve sınavlardan önce son dakikada çalışmak zorunda kalıyoruz.

Martin Schneider aralıklı tekrar, aktif hatırlama, yapay zeka tabanlı öğrenmeye yardımcı bir uygulama  geliştirmiş.

RemNote isimli uygulamada, Yapay Zeka yardımıyla, çalıştığınız konu ile ilgili soru / cevap alıştırması yapabiliyorsunuz.

Uygulama sizi test ediyor, tekrarlatıyor, bilginin kalıcı olması için yardımcı oluyor.

Sistem, hangi konuları iyice öğrendiğinizi ve hangilerinin hala üzerinde çalışmak gerektiğini takip ediyor.

Kavramlar  üzerinde bir sonraki alıştırmanızı ne zaman yapmanız gerektiğini otomatik olarak planlıyor.

Uygulama, ayrıca  konunun diğer kavramlarla bağlantılarını da gösteriyor.

Böylece çalıştığınız konu, artık tek başına bir bilgi değil, bir ağın parçası oluyor.

Bu uygulama  ve yapay zeka, bilgileri derinlemesine anlayabileceğiniz şekilde beyninize yerleştirmeye yardımcı oluyor ve ustalığa giden yolculuğu hızlandırıyor.

 

3: BAĞLANTI KUR

Bellek bir dosya dolabı değildir.

Bir ağdır.

Araştırmalar, yeni öğrenilen şeylerin, zaten bildiklerinizle bağlantılı olduğunda çok daha kalıcı hale geldiğini gösteriyor.

Kurduğunuz her bağlantı, o kavrama geri dönen bir yol  demektir.

Bu yüzden  bir kişi aynı konuda çok akıcı konuşurken diğeri donup kalır; çünkü biri bağlantılı bir ağ kurmuştur, diğeri izole edilmiş bir gerçekler listesi oluşturmuştur.

Birçoğumuz dijital sistemimizi, sayfalarımızı, klasörlerimizi, görünümlerimizi, etiketlerimizi, veritabanlarımızı tasarlamak ve düzenlemek için daha fazla zaman harcıyoruz.

Ancak kafamızdaki fikirleri birbirine bağlamak için çok az zaman harcıyoruz.

Bildiğiniz şeyler  arasındaki bağlantıları kuramazsanız, toplum önünde  bunları hatırlayamazsınız; çünkü baskı altındayken, bu bilgilere geri dönen bir yol oluşturmamış olursunuz.

Yani, her öğrendiğiniz değerli bir şeyi aklınızda tutmak için şu soruları sorun: Bu bana neyi hatırlatıyor? Bu, zaten bildiğim neyle bağlantılı?

Bir bağlantı, bir benzetme, bir ilgili kavram.

İşte izole gerçeklerin kullanılabilir bir ağa dönüşmesi böyledir.

Güç depolamada değil, bağlantıdadır.

Birbirine bağlanan şeyler birlikte ateşlenir (What wires together, fires together).

 

4: UYGULA

Massachussets Teknoloji Enstitüsünde (MIT), uygulama konusunda ilginç bir yaklaşım var:

Her Ocak ayında, tüm dersler bir aylığına durdurulur.

Buna  “serbest faaliyetler” dönemi denir.

Tek bir kural var: Öğrencilerden gerçek, işe yarayan  bir şey inşa etmeleri istenir.

Kampüs genelindeki herhangi bir bölümden herhangi bir öğrenciyle ortaklık kurabilir ve öğrendiklerinizle ilgili olduğu sürece, istediğiniz her şeyi inşa edebilirsiniz.

Çoğu öğrenci bir şey inşa etmek için yeterince şey bilmediğini  düşünür, ancak o ayın sonunda herkes  bir şeyler inşa etmiş olur.

Yapay zekanın olduğu günümüzde, zeka serbestçe akıyor.

Şimdi serbest olmayan şey, insan deneyimi, bir şey inşa ettikten sonra başarısız olup yeniden inşa etmeye çalışmanın getirdiği düşünme, sorun çözme yeteneğidir.

Bilgi kendi başına, heykeltıraşı olmayan bir mermer bloğu gibidir, ancak onu istediğiniz şeye dönüştürmek size kalmıştır.

Değer asla taşta değildir.

Değer, onu şekillendirmeyi seçen ellerdedir.

 

KAYNAKLAR

Video: https://youtu.be/1K4rikxEDmY?si=POb9ijFzBPk8FSGv

RemNote uygulaması: https://www.remnote.com/

Sandeep Swadia’nın YouTube hesabı: https://www.youtube.com/@theMITmonk

 

Marka Flower Çiçekçi