‘Daha kaç canımızı riskli yapılarda kaybedeceğiz?’

17 Ağustos Marmara Depremi’nin yıl dönümünde CHP Tekirdağ Milletvekili Cem Avşar, Türkiye’nin riskli yapı stokunun tespit edilmesi amacıyla hazırladığı kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sundu.

Avşar, teklifinde “Riskli Yapı Tespit Kurumu (RİYTEK)” adıyla yeni bir kurumsal yapı oluşturulmasını önerdi. Avşar’a göre Türkiye’de deprem riski yüksek olmasına rağmen ülke genelindeki yapı stokunun tamamını kapsayan güvenilir ve bütüncül bir envanter henüz bulunmuyor.

“Devletin asli ve devredilemez görevi”

Kanun teklifinin gerekçesinde anayasal düzenlemelere ve ulusal planlara dikkat çeken Avşar, deprem riskine karşı önlem alınmasının, riskli yapıların ve afet riski taşıyan bölgelerin belirlenmesinin devletin asli ve devredilemez görevlerinden biri olduğunu vurguladı.

Riskli yapıların durumlarına göre güçlendirilmesi veya yıkılması gerektiğini belirten Avşar, vatandaşların güvenli ve sağlıklı çevrelerde yaşamasının kamu yönetiminin temel sorumluluklarından olduğunu ifade etti.

“TERCİHE BIRAKILABİLECEK BİR KONU DEĞİL”

Mevcut yapı stokunun bilimsel yöntemlerle belirlenmesi ve sürekli güncellenmesi gerektiğini söyleyen Avşar, bunun herhangi bir kurumun tercihine bırakılabilecek teknik bir çalışma olmadığını belirtti.

Avşar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile AFAD başta olmak üzere belediyeler, kamu kurumları, üniversiteler ve meslek kuruluşlarının koordinasyon içinde çalışması gerektiğini kaydetti.

“GÜVENİLİR VE BÜTÜNCÜL VERİ TABANI BULUNMUYOR”

Türkiye’de milyonlarca yapının gerçek durumunun hâlâ bilinmediğini savunan Avşar, eski deprem yönetmeliklerine göre yapılan, mühendislik hizmeti almayan, kaçak eklentiler yapılan veya çeşitli imar düzenlemeleriyle yasal hale getirilen yapıların risk durumlarının ülke çapında ortaya konulması gerektiğini söyledi.

Avşar, “Hangi yapıların ne ölçüde risk taşıdığına ilişkin ülke çapında güvenilir ve bütüncül bir veri tabanı bulunmuyor” değerlendirmesinde bulundu.

“6 milyon bağımsız birim risk altında”

Türkiye’nin yüksek deprem riskine dikkat çeken Avşar, nüfusun önemli bölümünün deprem riski bulunan bölgelerde yaşadığını belirtti.

Avşar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un 2025 yılındaki açıklamalarına atıfta bulunarak Türkiye’de yaklaşık 6 milyon bağımsız birimin risk altında olduğunu, 2 milyon bağımsız birimin ise acil dönüşüm beklediğini ifade etti.

İstanbul’daki yapı stokuna da dikkat çeken Avşar, mühendislik hizmeti almamış ve zemin koşulları nedeniyle yüksek risk taşıyan çok sayıda yapı bulunduğunu belirtti.

“Yapı envanteri dahi yok”

Avşar, birçok yapı için projelerin arşivlerde bulunup bulunmadığı, hangi deprem yönetmeliğine göre tasarlandığı, kullanılan malzemenin niteliği, taşıyıcı sisteme sonradan müdahale edilip edilmediği ve güçlendirme yapılıp yapılmadığı gibi temel bilgilerin bütüncül şekilde bilinmediğini söyledi.

Deprem güvenliğinin yalnızca mühendislik meselesi olmadığını ifade eden Avşar, kent planlaması ve kamu yönetiminin de bu sürecin önemli unsurları olduğunu kaydetti.

RİYTEK ile ulusal yapı stoku sistemi önerisi

Avşar’ın TBMM’ye sunduğu kanun teklifinde kurulması öngörülen Riskli Yapı Tespit Kurumu’nun ülke genelindeki yapı stokunu envanter haline getirmesi ve risk durumlarını belirlemesi amaçlanıyor.

Teklif kapsamında;

Türkiye genelinde yapı stoku envanterinin çıkarılması,

Riskli yapıların güçlendirme, yenileme veya tahliye süreçlerinin önceliklendirilmesi,

Risk azaltma ve kentsel dönüşüm politikalarının bilimsel verilerle oluşturulması,

Yapıların yaşam döngüsünün takip edileceği Ulusal Yapı Stoku Bilgi Sistemi’nin kurulması,

Bakanlıklar, AFAD, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, belediyeler ve diğer kurumların verilerinin ortak standartlarla birleştirilmesi,

Üniversiteler, meslek odaları ve uzman kuruluşların yapı envanteri çalışmalarına dahil edilmesi, Elde edilen verilerin kamuoyuyla paylaşılması

öngörülüyor. Haber Merkezi