Türkiye ve Yunanistan arasında gerçekleşen mübadelenin 99’uncu yılında, Tekirdağ merkez Süleymanpaşa ilçesinde anma programı düzenlendi.
Cumhuriyet Halk Partisi Tekirdağ Balkan Masası tarafından düzenlenen programda mübadele sürecinde yaşamını yitirenler ve göç ettikleri toprakların özlemini hissedenler anısına denize karanfiller bırakıldı.
Anma törenine; Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Albayrak, Saray Belediye Başkanı Özgen Erkiş, CHP Süleymanpaşa İlçe Başkanı Aycan Gündüz, CHP İl Kadın Kolları Başkanı Nurten Yontar, Süleymanpaşa İlçe Kadın Kolları Başkanı Tülay Çıtak Başbuğ, CHP il ve İlçe Yönetimi katıldı.
Programda konuşan CHP İl Kadın Kolları Başkanı Nurten Yontar; “Mübadeleden bu yana 99 yıl geçmesine rağmen hala her iki ülkede yaşayan mübadillerin çocukları, torunları, atalarının yaşadığı, yurt edindiği toprakları ziyaret ederek duygulanıyor. Acının dini, dili, milleti yoktur. Bu da çekilen acıların ortak olduğunu göstermektedir. “diye konuştu.
Programda konuşan CHP Kadın Kolları Nurten Yontar, 99 yıl önce Lozan Antlaşmasına ek olarak yapılan Türkiye Cumhuriyeti ile Yunan hükümeti arasında, Türkiye’de yerleşik Rum Ortodokslar ile Yunanistan da yerleşik Türk-Müslümanların zorunlu göçünü öngören Mübadele sözleşmesi imzalandığını söyledi.
“HER İKİ MİLLETİN DE EVLATLARI ACI VE HASRET YAŞADI”
Bu sözleşme gereğince 1 Milyon 200 bin Ortodoks Hristiyan Anadolu’dan Yunanistan’a 500 bin Türk Müslüman da Yunanistan’dan Türkiye Cumhuriyetine göç etiklerini ifade eden Yontar, şunları kaydetti;” Türkiye Cumhuriyetine gelen mübadiller daha çok Yunanistan Makedonya’sı olarak adlandırılan Drama, Serez, Kavala, Selanik, İskeçe, Yanya, Girit ve Midilliden gelmişlerdir. Türkiye’ye gelen mübadiller Rum azınlığın ayrılışı ile boşalan yerlere yerleştirilmişlerdir. Yoğun olarak iskan edildikleri şehirler Adana, Balıkesir, Bilecik, Bursa, Çanakkale, Edirne, İzmir, Kırklareli, Kocaeli, Manisa, Mersin, Samsun ve Tekirdağ olmuştur. Tekirdağ Umanı, doğdukları toprakları bırakıp giden ve yeni bir hayat kurmak için gemiler dolusu gelen insanların acılarına tanıklık eden bir kapı olmuştur. Mübadelenin en önemli sonuçları ise psikolojik, sosyal ve ekonomikti. İki milyona yakın nüfus doğup büyüdükleri, ekip biçtikleri toprakları, evlerini, kutsal mekanlarını, sevdiklerinin mezarlarını yani geçmişlerini terk etmek zorunda bırakılmışlardır. Bu acı her iki milletin de evlatlarının yaşadığı çift taraflı bir acı olmuştur. Bunlar psikolojik travmalara neden oldu. Uyum sorunu özellikle Yunanistan’a göç eden Rumlar arasında yaşandı ve bu mübadillerin büyük çoğunluğu Avrupa ve Amerika’ya göç etmek zorunda kaldı. Mübadiller Yunanistan da barınma problemleri de yaşadı. Yunanistan’ı terk eden Müslümanların evlerine ancak %40 ı yerleştirilebildi. Gelen ve giden mübadillerin sosyal durumları da farklıydı. Türkiye’den giden mübadillerin büyük kısmı şehirli, Yunanistan’dan gelenler köylüydü. Türkiye’de de başarılı bir iskan politikası gerçekleştirilemedi. Zorunlu göç, yalnızca göç eden insanlara değil, göç edilen toplumda da büyük bir ekonomik yük getirmiştir ve bu sıkıntıları yalnızca göç edenler değil, göç edilen yerdeki insanlar da yaşamıştır. Mübadeleden bu yana 99 yıl geçmesine rağmen hala her iki ülkede yaşayan mübadillerin çocukları, torunları, atalarının yaşadığı, yurt edindiği toprakları ziyaret ederek duygulanıyor. Acının dini, dili, milleti yoktur. Bu da çekilen acıların ortak olduğunu göstermektedir. Bu vesileyle savaşlarda, göç yollarında ve terör saldırılarında yaşamlarını yitirenleri saygı ve rahmetle anıyor, çekilen bu acılar bir daha yaşanmasın diyoruz. Türkiye’nin çağdaş ve aydınlık yüzü Cumhuriyet Halk Partimiz bünyesinde kurulan Balkan Masası, Balkan ülkeleriyle kültürel, sosyal ve ekonomik ilişkilerimizin daha da güçlendirilmesini sağlayacaktır. Bu duygu ve düşüncelerle göç yollarında yaşamlarını yitiren, göç ettikleri yerlerde memleket hasretiyle yaşayan, güzel yurdumuzda barış ve kardeşlik iklimini yaşatan tüm Mübadilleri rahmetle anıyor, bu anlamlı etkinliğin düzenlenmesinde emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.”
“BARIŞ VE KARDEŞLİK İKLİMİNİ DAHA DA GÜÇLENDİRMELİYİZ”
Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Albayrak ise zorunlu göçün Cumhuriyet tarihinde önemli bir yeri olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti; “Mübadele, Cumhuriyet dönemine damgasını vuran önemli tarihsel olaylardan biridir. Evlerini, yurtlarını gönülsüzce terk eden mübadillerin yaşadığı derin acılar nesilden nesile anlatıldı. Bugün burada Mübadeleyi anmaktaki amacımız, tarihin karanlık sayfalarında yaşamak değildir. Tam aksine geçmişte yaşanan acılardan ders çıkartarak günümüzdeki barış ve kardeşlik iklimini daha da güçlendirmektir. Ülkemizde milyonlarca mübadil kökenli vatandaşımız bulunmaktadır. Hiç şüphesiz Rumeli’nin; Selanik’in en büyük medarı iftiharı yurdumuzun kurtarıcısı, Cumhuriyet’imizin kurucusu Büyük Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’tür. Mübadelenin en yoğun yaşandığı kentlerden biri Tekirdağ ilimizdir. Biz de Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi olarak bu bilinçle mübadillerin hatırasını yaşatmaya devam ediyoruz. Geçtiğimiz yıllarda Uluslararası Mübadele Sempozyumu düzenledik. “Komşunun İftarı” adlı programımızda Işıklar Mahallemizin eski ve yeni sahiplerini buluşturduk. 2021 yılı Mart ayında Balkan Çalıştayımızı gerçekleştirdik. Aynı şekilde yakın bir zamanda düzenlenen İstanbul Balkan Şehirleri toplantısına katılım sağladık. Trakya Belediyeler Birliği bünyesinde yürüttüğümüz çalışmalar ile Balkan ülkeleri ile kardeşlik köprüleri kurmaya devam ediyoruz. “
Trakya Işıklar Köyü Mübadilleri Balkan Türkleri Dernek Başkanı Olcay Ceylan ise Lozan Mübabedelesi 30 Ocak 1923 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti ile Yunanistan arasında zorunlu olarak imzalandığını ifade ederek;” Bu göçte ata dedelerinin evlerinden yurtlarından göç ettirilmiştir. Hepsini saygı ile anıyorum. Ruhları şad olsun” dedi.
Konuşmaların ardından Savaşlarda ve göç yollarında yaşamlarını yitirenlerin anısına denize karanfil bırakıldı.Habertrak/Serhat Yeşilipek
