Bu başlığı ayrı ayrı konu başlıkları altında kaleme almak gerekiyor.
Çünkü öyle bir kabullenmişlik içindeyiz ki, bazen aklımızın almadığı şeyleri bile normal sanıyoruz.
Sormuyoruz.
Sorgulamıyoruz.
Kimse ses etmiyor.
Hiç düşündünüz mü sevgili Tekirdağlılar?
“Halk plajı” ne demek?
Düşünmediniz değil mi?
İlk akla gelen cevap belli:
Parasız plaj.
İyi de yahu, paralı plaj olur mu?
Şaşırdınız değil mi?
İşte mesele tam da burada başlıyor.
Bana göre “halk plajı” diye ayrıca bir kavram üretmenin kendisi bile yanlıştır.
Çünkü plajlar zaten halkındır.
Kıyılar zaten halkındır.
Deniz zaten kimsenin özel malı değildir.
Asıl sorun, bu kavramların zamanla işimize geldiği gibi kullanılmasındadır.
Ücretsiz olunca adına “halk plajı” diyoruz.
Ücretli olunca da sanki orası başka birinin özel mülküymüş gibi davranıyoruz.
Oysa mesele bu kadar basit değildir.
Kıyı Kanunu açıktır.
Kıyılar, herkesin eşit ve serbest şekilde yararlanmasına açıktır.
Kamu yararı esastır.
Bunu herkes bilmelidir.
Kıyılar sizin de hakkınızdır, benim de hakkımdır, bu ülkede yaşayan herkesin hakkıdır.
Ama kimse kıyıyı sahiplenemez.
Kimse “burası benim” diyemez.
Kimse vatandaşın denize ulaşımını keyfine göre engelleyemez.
***
Özel plaj işletmecilerinin çoğu da bunu gayet iyi biliyor.
Bu yüzden haklarını bilen vatandaşla çok fazla tartışmaya girmiyorlar.
Çünkü onlar da yasanın nerede durduğunu biliyor.
Peki ne yapıyorlar?
Plaj ücreti demiyorlar.
Şemsiye ücreti diyorlar.
Giriş ücreti demiyorlar.
Şezlong ücreti diyorlar.
Denize girme parası demiyorlar.
Hizmet bedeli diyorlar.
Elbette bir işletmenin sunduğu şezlong, şemsiye, duş, kabin, yiyecek-içecek gibi hizmetlerin bedeli ayrı bir konudur.
Buna kimse bir şey demiyor.
Ama vatandaşın kıyıya ulaşmasını, denize girmesini, sahilden yararlanmasını engellemek ayrı bir konudur.
İşte biz bunu ayırmayı öğrenmeliyiz.
Hizmet satın almak başka şeydir.
Kıyı hakkını kullanmak başka şeydir.
***
Daha da tuhafı, sosyal medyada ve günlük konuşmalarda ücretsiz plajlara “halk plajı” deniliyor.
Sanki diğer plajlar halkın değilmiş gibi.
Sanki ücretsiz olan yer halka ait, ücret istenen yer başkasına aitmiş gibi.
Hayır efendim.
Böyle bir anlayış kabul edilemez.
Plajlar halkındır.
Kıyılar halkındır.
Dün de böyleydi, bugün de böyledir, yarın da böyle olmalıdır.
Bu memleketin sahilleri birkaç kişinin, birkaç işletmenin, birkaç masa sandalye koyanın keyfine bırakılamaz.
***
Bir de şu ecrimisil meselesi var.
Bazı yerlerde plajları işgal edenler ecrimisil ödüyor.
Bunu da halka “kira ödüyoruz” diye anlatıyorlar.
Oysa ecrimisil kira değildir.
Ecrimisil, işgal bedelidir.
Halk arasında söylenen adıyla işgaliyedir.
Yani bir yerin izinsiz veya haksız kullanımı sebebiyle ödenen bedeldir.
Bunun kira gibi gösterilmesi doğru değildir.
Ecrimisil ödemek, kimseye orayı kendi malı gibi kullanma hakkı vermez.
Ecrimisil ödemek, kıyıyı kapatma hakkı vermez.
Ecrimisil ödemek, vatandaşın önüne engel koyma hakkı vermez.
Bunu da herkes bilmelidir.
***
Asıl mesele şudur:
Biz haklarımızı bilmiyoruz.
Bilmediğimiz için de hakkımızı aramıyoruz.
Hakkımızı aramadığımız için de birileri bu boşluktan faydalanıyor.
Sonra ne oluyor?
Bir kişi ses çıkarıyor.
İki kişi itiraz ediyor.
Üç kişi şikayet ediyor.
Ama toplumun büyük kısmı “Ben mi uğraşacağım?” diye geri çekiliyor.
En büyük hatamız da budur.
“Bu işin tek enayisi ben miyim?” düşüncesi toplumun içine yerleşmiş durumda.
Herkes bir başkası şikayet eder sanıyor.
Ama herkes böyle düşününce kimse şikayet etmiyor.
Olan da vatandaşın hakkına oluyor.
Kıyılar elden gidiyor.
Plajlar parça parça işgal ediliyor.
Vatandaş denize girmek için bile izin ister hale geliyor.
Böyle şey olur mu?
Olmaz.
Olmamalıdır.
***
Buradan açıkça söylüyorum:
Halk plajı diye bir ayrımın arkasına sığınıp meseleyi saptırmayalım.
Tüm plajlar halkındır.
Tüm kıyılar halkındır.
Vatandaş denize ulaşabilmelidir.
Vatandaş sahilden yararlanabilmelidir.
Vatandaşın önüne masa, sandalye, tel, çit, tabela, görevli, güvenlik bahanesiyle engel konulmamalıdır.
Elbette düzen olacak.
Elbette temizlik olacak.
Elbette güvenlik olacak.
Elbette hizmet veren işletmeler kurallara uygun şekilde çalışacak.
Ama bütün bunlar vatandaşın kıyı hakkını ortadan kaldırmayacak.
Kural budur.
Mantık budur.
Hukuk budur.
***
Sevgili Tekirdağlılar…
Haklarınızı bilin.
Gördüğünüz yanlışa sessiz kalmayın.
Kıyı işgali varsa şikayet edin.
Vatandaşın denize ulaşımı engelleniyorsa şikayet edin.
Plaja giriş zorla ücrete bağlanıyorsa şikayet edin.
Ecrimisil kira gibi gösteriliyorsa sorun, sorgulayın, araştırın.
Çünkü susarsak kaybederiz.
Kabullenirsek kaybederiz.
“Bana ne” dersek hep birlikte kaybederiz.
Unutmayınız.
Birlikten kuvvet doğar.
Kıyılar halkındır.
Plajlar halkındır.
Deniz halkındır.
Hakkınızı arayınız.
Saygılar…
