KÖY ENSTİTÜLERİ VE DENEYİMSEL EĞİTİM

Köy Enstitüleri, 17 Nisan 1940’ta yasal olarak kuruldu.

Hasan Âli Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç önderliğinde başlatılan proje, köylü çocuklarını hem öğretmen hem de teknik eleman olarak yetiştirerek, köye dayalı kalkınma ve aydınlanma modelini yaşama geçirmek amacında idi.

Enstitülerin eğitim modeli, teorik derslerin yanı sıra, tarım, inşaat, demircilik, terzilik gibi pratik iş disiplinlerine dayalı, öğrencilerin yaparak öğrendikleri bir sistemdi.

Enstitüler, politik çıkarların kurbanı olarak 1954 yılında kapatıldı.

Geride, içimizi sızlatan anılar, şaşkınlık, çaresizlik gibi duygular kaldı.

Hala ümidini kaybetmeyen Köy Enstitüsü çıkışlılarının, kurucularının ve çalışanlarının yakınları, 2001’de YENİ KUŞAK KÖY ENSTİTÜLÜLER DERNEĞİ’ni kurdular.

Derneğin amacı “…o döneme özgü aklını kullanabilen, sorgulama kültürüne sahip, üretken, yaşama sımsıkı bağlı laik-demokrat yurttaşlar, öğretmenler, sağlıkçılar yetiştirme anlayışını yeni arayışlarla yaşadığımız yıllara taşımak ve Cumhuriyetimizin bu devrimci, aydınlanmacı eğitim anlayışına sahip çıkmak…” olarak açıklanıyor.

KÖY ENSTİTÜLERİNİN EĞİTİM MODELİNİN TEMELLERİ

Köy Enstitüleri modeli, öğrenci seçimi, kapsamı ve hedefleri açısından bize özgü sayılır ama o yıllar, yaparak, yaşayarak öğrenme yöntemleri çeşitli  şekillerde biliniyor ve deneniyordu.

John Dewey (1859-1952), Carl Rogers (1902-1987) ve David Kolb (d. 1939) gibi önde gelen eğitim psikologları, “deneyim yoluyla öğrenme” veya “yaparak öğrenme”ye odaklanan öğrenme teorilerinin temelini atmışlardı.

1924 yılında Atatürk’ün isteği üzerine, Milli Eğitim Bakanı Vasıf Çınar tarafından Türkiye’ye davet edilmiş olan John Dewey, ezber yerine problem çözme ve eleştirel düşünmeye odaklanan bir  Deneyimsel Eğitim okulunu, Chicago Üniversitesi bünyesinde, 1894 yılında kurmuştu.

Carl Rogers, deneyimsel öğrenmeyi, bilişsel öğrenmeye kıyasla daha “önemli” olarak değerlendirdi.

David Kolb, deneyimsel öğrenmenin aşamalarını tanımladı.

Kolb’un Öğrenme Döngüsü diye bilinen model dört aşamadan oluşur:

1-Deneyimleme/Keşfetme: Öğrenciler, eğitmenin az veya hiç yardımı olmadan, ürün veya model yapma, rol yapma, sunum yapma, problem çözme, oyun oynama gibi uygulamalı veya zihinsel bir deneyim gerçekleştirir.

2- Düşünme, Analiz: Öğrenciler sonuçları, tepkilerini ve gözlemlerini akranlarıyla paylaşır, deneyimden kaynaklanan duyguları tartışır, deneyimi analiz eder ve üzerinde düşünürler.

3-Genelleme: Öğrenciler, deneyimi gerçek dünya örnekleriyle ilişkilendirir, deneyimde eğilimleri veya ortak gerçekleri bulur ve ortaya çıkan “gerçek yaşam” ilkelerini belirlerler.

4- Uygulama: Öğrenciler, deneyimde öğrendiklerini benzer veya farklı bir duruma uygularlar. Ortaya atılan konuların gelecekteki durumlarda nasıl yararlı olabileceğini ve öğrendiklerinden nasıl daha etkili davranışlar geliştirilebileceğini tartışırlar.

GÜNÜMÜZDE DENEYİMSEL ÖĞRENME

Günümüzde deneyimsel öğrenim tekrar popülerlik kazanmaya başladı.

ABD’de Deneyimsel Eğitim Derneği (Association for Experiential Education, https://www.aee.org/ ) 1972 yılında kurulmuş.

Çeşitli çalışmaların, toplantıların yanında, düzenli yayınlanan bir dergi de çıkarıyorlar.

Deneyimsel öğrenme deyince, genellikle sınıf dışında doğada yapılan geziler, çalışmalar anlaşılıyor.

Köy Enstitüleri gibi yapıları tekrar kurmak zor ama, öğretmenler, Milli Eğitim bakanlığının getirdiği kurallara rağmen, okullardaki eğitimi daha pratik, anlamlı, işe yarar ve öğrenciler için sıkıcı olmayan hale getirebilir.

Örneğin, Kimya’nın lise seviyesindeki temel kavramları, bir “Beslenme” dersi gibi, mutfak deneyleri ile öğretilebilir.

Fizik dersinde, öğrenciler laboratuvarda oyuncak arabaların hızını sensörlerle ölçmek yerine, bahçede koşarak kollarındaki saatlerle kendi hızlarını ölçebilir, çömelip kalkarak harcadıkları enerjiyi kabaca hesaplayabilir.

Geometride, gazoz pipetinden bakarak, üçgen oranları yardımıyla binaların  yüksekliğini ölçebilirler.

Biyolojinin temel kavramları, insan sağlık bilgisine ve tarıma  bağlanarak verilebilir.

Öğretmenlik yaparken denediğim bu aktiviteler deneyimsel öğrenme sayılır, bir bakıma Köy Enstitülerinin ruhu yaşatılmış olur.

KAYNAKLAR

Yeni Kuşak Köy Enstitülüler Derneği: https://www.ykked.org.tr/

İzmir Sanayi Odasının Köy Enstitüleri ile ilgili önemli bir yayını: https://static.ebso.org.tr/documents/yayinlar/egitim/-koy-enstitulerinden-gunumuze-egitim-ve-arayislar-2-baski_79250881.pdf

Deneyimsel Öğrenme ile ilgili bazı videolar:

https://youtu.be/l_Wb8H3Ip9s?si=rUiALCNJixUObbxl

https://www.youtube.com/watch?v=VeewFt7-QZM

https://youtu.be/v74nRbWSNqk?si=rs45c1iDSNSr6NzD