ÇOCUKLAR, YASAKLAR VE AZİZ NESİN

Çocukları çok iyi çözmüş, çözümlemiş, onları birey, kişilik, yetişkin olarak algılamış çok az aydınımızdan biri, onların da başta gelenidir Aziz Nesin. Çocuk eğitiminde de tam bir devrimci. Çocuğa bakışın önündeki duvarları yıkan, bunu da hiçbir zaman siyasal veya ideolojik görüşlerini karıştırmadan yapan devrimci… Çocuğun özgürleştirilmesi, zincirlerinin kırılması gerektiğini haykıran Türk aydını.

            Bunu da gerek kitaplarıyla, gerekse İstanbul-Çatalca’da kurduğu ve malvarlığıyla birlikte bütün kitaplarının telif haklarını da bağışladığı Nesin Vakfındaki çocuklara gösterdiği yaklaşımla kanıtlamış aydın.

Nitekim onlar için şunları söylüyordu:

“Vakıf çocuklarımın dünyaya, insanlara, olaylara eleştirel gözle bakmalarını istiyorum. Vakıf çocuklarımla, haftanın bir, kimileyin de iki günü toplanır, konuşuruz. Toplantılarımızda onlara sık sık yineleyerek söylediğim şudur:

            “Benim söylediklerimi de, büyük diye tanıdığınız başkalarının sözlerini de ille benimsemek zorunda değilsiniz. Sözlerimin yanlış bulduğunuz, herhangi nedenle benimseyemediğiniz yerleri varsa ya da tümüne karşıysanız açıkça söyleyin, tartışalım.

            “Salt benim değil, hiç kimsenin sözünü olduğu gibi benimsemek zorunda değilsiniz. Kim olursa olsun, ne kerte büyük sayılırsa sayılsın, herkesin sözünü, davranışını, tutumunu, yazısını, gerekli bulduğunuzda eleştirmelisiniz.

“Salt insanları değil, gelenekleri, tabuları, yasaları, görenekleri, verilmiş yargıları, her şeyi eleştirmelisiniz. Eleştirmek, her zaman haklı olduğunuz anlamına gelmez. Ama bir şeyi eleştirdikten sonra benimserseniz, neyi, niçin kabul etmiş olduğunuzu bilirsiniz. Eleştirinin amacı eleştiri değil, doğruyu bulmaktır.

“Vakıf çocuklarıma, eleştirmeden benimsedikleri bir şeyin (düşüncenin, yargının vb.) gerçek sahibi olamayacaklarını anlatmaya çalışıyorum.”

“Vakıf çocuklarımın cezasız yetişmelerini istiyorum.

“Çocuk suç işlese de suçlu değildir. Çünkü onun suç işlemesinin nedeni, önceden iyi eğitilmemiş olmasıdır.Öyleyse suçlu olan çocuk değil, çocuğu eğitme görevi olup da eğitmemiş olanlardır. Çocuğu eğitmesi gereken insanın, suç işledi diye çocuğu cezalandırmak amacıyla dövmesi, çocuğun kişiliğinde asıl suçlu olan kendisini dövmesi demektir. Çocuğu eğitmek için dövmek, önceden çocuğu eğitmemiş olmanın cezasını çocuğa yüklemek demektir.

            “Nesin Vakfı’nda yasak yoktur.

“Nesin Vakfı’nda çocuklara hiç bir şey yasak değildir.Çünkü yasaklama, bir eğitim yöntemi olamaz.Eğitimde önemli olan yasak koymadan, yasak konulacak şeyi çocuğun eğitilerek kendiliğinden yapması ya da yapmamasıdır. Konulan yasak, kime, kimin ölçütlerine, değer yargılarına göre yasaktır? Yasakları kimler, kimlerin çıkarları için koymuştur? Kimi koşullarda yasaklara uymak olumsuzluk, yasakları çiğnemek de olumluluk olabilir. Çocuk, yasak konusunda da eleştiri getirerek bunları düşünebilmelidir.”

            Çocuğu çok iyi anlamış o büyük çocuk dostunun manevî huzurunda saygıyla eğiliyorum.