İlber Ortaylı’dan Selimiye Camii Kubbesi İçin Uyarı

Dünya kültür mirasının en önemli eserlerinden biri olan Selimiye Camii’nde planlanan kubbe restorasyonu tartışmalara yol açtı. Mimar Sinan’ın başyapıtı olarak kabul edilen caminin kubbesinde yer alan taş, mermer ve çini üzerine işlenmiş yazılarda yapılması öngörülen değişiklikler, tarihçiler ve sanat uzmanlarının tepkisini çekti.

Tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı, restorasyonun yanlış uygulanması durumunda caminin özgün eserlerinin ciddi biçimde zarar görebileceğini vurguladı. Ortaylı, özellikle 16. yüzyılın ünlü hattatı Ahmed Şemseddin Karahisari’nin talebesi Hattat Hasan Çelebi’ye ait yazıların korunması gerektiğini ifade etti.

Ortaylı’dan Restorasyon İçin Kritik Maddeler

Ortaylı, restorasyon çalışmalarında mutlaka dikkate alınması gereken bazı temel prensipleri şöyle sıraladı:

Tarihi Yazılar Muhafaza Edilmeli: Selimiye Camii’ndeki Hasan Çelebi’ye ait Karahisari ekolündeki yazılar kesinlikle korunmalı.

Modern Hattat Yazısı Eklenmemeli: Camide günümüz hattatlarından herhangi birisinin yazısı eklenmemeli; 450 yıllık tarihi mirasta modern hattat imzasına yer verilmemeli.

Uzman Heyetler Oluşturulmalı: Restorasyon için bilim kurullarında hattat ve hat sanatı akademisyenleri yer almalı; ayrıca danışma heyeti kurulmalı.

İmla Hataları Düzeltilebilir: Kubbedeki yazılarda tespit edilen imla hataları tashih edilmeli; anlam bütünlüğünü bozan yanlışlıklar giderilmeli; aşırı korumacı tutumdan kaçınılmalı.

Hat ve Tezyinat Uzmanları Karar Vermeli: Hat ve tezyinat konularında yalnızca bu alanda uzman kişilerden oluşan heyetler müdahale kararı almalı; mimar veya sanat tarihçileri sadece kendi uzmanlık alanlarında görüş bildirmeli.

Aslı Bozulmadan Onarım: Kültürel varlıkların korunması ve gelecek nesillere aktarılması, “aslı bozulmadan onarmak” esasına bağlı kalınarak yapılmalı; aslı bozularak yapılan restorasyon, ihya değil, imha anlamına gelir.

Ortaylı, yetkili mercileri Selimiye Camii’nin özgünlüğünü korumak üzere acil müdahaleye çağırdı ve üst kurul tarafından verilen kararın iptalini talep etti.

Tarihi Miras Üzerindeki Riskler

Selimiye Camii, Mimar Sinan’ın ustalığını en net şekilde yansıtan eserlerden biri olarak kabul ediliyor. Kubbesindeki yazılar ve tezyinat, Osmanlı dönemine ait özgün hat sanatı örneklerini barındırıyor. Uzmanlar, restorasyon sırasında yanlış müdahalelerin hem estetik hem de tarihsel değer üzerinde kalıcı zararlar oluşturabileceğini belirtiyor.

Ortaylı, açıklamasında “Aslı bozularak yapılan restorasyon, ihya edilecek eserin imhasıdır” diyerek, caminin özgün dokusunun korunmasının önemini vurguladı.

Tepkiler ve Yetkili Mercilere Çağrı

Restorasyon planları, cami yönetimi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilileri tarafından onaylanmış durumda. Ancak tarihçiler ve sanat uzmanları, projeye karşı çıkarak caminin özgün hat yazılarının korunması gerektiğini belirtiyor.

Ortaylı, “Kamuoyu ve yetkililer, Selimiye Camii’nin aslına uygun şekilde restore edilmesi için gerekli önlemleri almalı, modern müdahalelerden kaçınmalıdır” dedi.

Kültürel Mirasın Geleceği

Selimiye Camii’ndeki tartışma, yalnızca Edirne veya Türkiye ölçeğinde değil, dünya kültür mirası açısından da büyük önem taşıyor. Uzmanlar, tarihî eserlerin korunmasında modern müdahalelerin sınırlı ve kontrollü olması gerektiğini, aksi halde mirasın gelecek nesillere aktarılmasının tehlikeye gireceğini vurguluyor. Haber Merkezi