Reklam

ATATÜRK’Ü ANMAK YETMEZ, ANLAMAK GEREKİR

Yayınlama: 19.11.2026
A+
A-

 

10 Kasım, yalnızca bir milletin kurucusunu kaybettiği günün yıldönümü değildir. Aynı zamanda, nasıl bir ülke hayal ettiğimizi, hangi değerler üzerine bir Cumhuriyet kurduğumuzu ve bugün o değerlerin neresinde durduğumuzu sorgulamamız gereken bir gündür.

Mustafa Kemal Atatürk’ü anarken onun yalnızca askerî dehasını, kazandığı zaferleri ve bağımsızlık mücadelemizi hatırlamak yeterli değildir. Asıl mesele, kurduğu Cumhuriyet’in felsefesini, demokrasi anlayışını ve gelecek nesillere bırakmak istediği toplumsal düzeni kavrayabilmektir.

Çünkü Atatürk, yalnızca bir ülkeyi işgalden kurtarmadı; kulluktan yurttaşlığa, saltanattan millî egemenliğe, ümmet anlayışından millet bilincine uzanan köklü bir dönüşümün öncüsü oldu.

Bugün ülkemizde yaşanan siyasi tartışmalara, toplumsal ayrışmalara, demokrasi ve hukuk üzerine yürütülen tartışmalara baktığımızda Atatürk’ün düşüncelerinin neden hâlâ güncel olduğunu daha iyi anlıyoruz.

Atatürk, egemenliğin bir kişiye, aileye, zümreye ya da siyasi güce değil, kayıtsız şartsız millete ait olduğunu ilan etmişti. Bu anlayışın doğal sonucu olarak demokrasi; yalnızca seçim kazanmak, iktidara gelmek veya çoğunluğa sahip olmak değildir. Demokrasi, farklı düşüncelerin var olabilmesine imkân tanımak, hukukun üstünlüğünü kabul etmek, özgürlükleri güvence altına almak ve millet iradesine her koşulda saygı göstermektir.

Unutulmamalıdır ki sandık demokrasinin başlangıcıdır; onun bütününü oluşturmaz.

Atatürk’ün ortaya koyduğu Altı Ok da yalnızca tarih kitaplarında sıralanan altı kavram değildir. Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık; nasıl bir devlet, nasıl bir toplum ve nasıl bir gelecek istediğimizin temel taşlarıdır.

Cumhuriyetçilik, millet iradesini esas alır. Halkçılık, ayrıcalıksız ve eşit yurttaşlardan oluşan bir toplum hedefler. Laiklik, inanç özgürlüğünü ve devlet işlerinin akıl ve hukuk temelinde yürütülmesini güvence altına alır. Milliyetçilik, ortak bir millet bilincini ve bağımsızlığı; devletçilik, toplumsal kalkınmada devletin sorumluluğunu; inkılapçılık ise çağın gereklerine göre sürekli yenilenmeyi ifade eder.

Bu ilkelerin hiçbiri birbirinden bağımsız değildir. Birinin zayıflaması, diğerlerinin de anlamını ve gücünü etkiler.

Bir diğer önemli miras ise Atatürk’ün “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesidir.

Bu söz, yalnızca dış politikaya ilişkin bir temenni değildir. Ülke içinde huzurun, toplumsal uzlaşının, farklılıklarla bir arada yaşama kültürünün ve barışın da ifadesidir.

Birbirini dinlemeyen, farklı düşünceleri tehdit olarak gören, siyasi görüşleri nedeniyle insanları ötekileştiren bir toplumda gerçek anlamda yurtta sulhtan söz edilebilir mi?

Atatürk, farklılıkların düşmanlığa dönüşmediği, ortak geleceğin kişisel ve siyasi hesapların üzerinde tutulduğu bir ülke hayal etmişti.

Bugün ihtiyacımız olan da tam olarak budur: Daha fazla kutuplaşma değil, daha fazla uzlaşma; daha fazla ayrışma değil, daha fazla ortak akıl.

Atatürk’ün en önemli özelliklerinden biri de geleceği akıl ve bilim üzerine inşa etmek istemesiydi. Çünkü biliyordu ki bir ülkenin gerçek bağımsızlığı yalnızca sınırlarını korumakla değil; eğitimde, bilimde, ekonomide, hukukta ve düşüncede özgürleşmekle mümkündür.

İşte bu nedenle Atatürk’ü anmak, onun fotoğrafını asmak, adını törenlerde anmak veya sözlerini paylaşmakla sınırlı kalmamalıdır.

Onu anlamak; Cumhuriyet’e sahip çıkmak, demokrasiyi savunmak, laikliği korumak, hukukun üstünlüğünü benimsemek, millet iradesine saygı duymak ve aklın ve bilimin rehberliğinden ayrılmamaktır.

10 Kasım’da asıl kendimize sormamız gereken soru şudur:

Biz, Atatürk’ün hayalini kurduğu çağdaş, demokratik, bağımsız ve aydınlık Türkiye’yi gelecek kuşaklara bırakabiliyor muyuz?

Atatürk’ün bedenen aramızdan ayrılışının üzerinden yıllar geçti. Ancak onun ortaya koyduğu düşünceler, ilkeler ve Cumhuriyet ideali hâlâ geleceğimizi aydınlatabilecek bir yol haritasıdır.

Çünkü bazı insanlar yalnızca yaşadıkları döneme değil, kendilerinden sonraki yüzyıllara da yön verirler.

Atatürk’ü özlemek güzeldir. Atatürk’ü anlamak, düşüncelerini yaşatmak ve Cumhuriyet’i gelecek kuşaklara daha güçlü bırakmak ise hepimizin sorumluluğudur.

Saygı, minnet ve özlemle…

10 Kasım 1938 – Sonsuza dek…

 

Marka Flower Çiçekçi