Dört mevsim kullanılan ancak kışın gündemimize gelen sepetler, piyasaya çıkarken vatandaşlar, “taşıma kolaylığı sağlayan ve mutfaklarımızda dekor oluşturan sepetleri pahalı olmasına rağmen yine de almak istiyoruz. Sepet bizlere dedelerimizden, babalarımızdan kalan bir miras.” Dediler.
Kış geldi. Bir çok gıda maddesini sakladığımız sepetler yine ortaya çıktı. Yeni üretilen sepetlerin fiyatı büyüklüğüne göre 50 TL ve 300 TL arasında değişiyor.
“PAHALIDA OLSA ALMAK İSTİYORUZ”
Sepet fiyatlarının bu yıl çok yüksek olduğunu belirten vatandaşlar, “ Sepette gıda maddeleri daha sağlıklı duruyor. Çürümeden yapısını koruyor. Hem de mutfaklarımızda dekor oluşturuyor. Pahalı da olsa yine de almak istiyoruz.” Değerlendirmesinde bulundular.
“TAŞIMA KOLAYLIĞI SAĞLIYOR”
“Bir çoğumuzun bağları, bahçeleri var. ailecek gittiğimiz pikniklerde de bu sepetleri kullanıyoruz.” Vurgusunu yapan vatandaşlar; “Bizim için hem taşıma kolaylığı, hem de vazgeçilmez bir aracımız gibi görüyoruz. Bize dedelerimizden, babalarımızdan kalan bir miras.” Diyerek sepetin vazgeçilmez bir ürün olduğuna işaret ettiler.
“İĞNE OYASI GİBİ SEPETTE İŞÇİLİK VAR”
Sepet imalatı yapıp satan satıcı ise geçtiğimiz yıllara oranla maliyetlerinin çok arttığına değindi ve “vatandaş, sepet fiyatlarını pahalı görüyor. Fakat iğne oyası yapar gibi sepette işçilik yapıyoruz. Fiyatlar, bu durumda olması gayet normal.” Sözleriyle sepet fiyatlarının pahalılığını savundu.
SEPETİN TARİHÇESİ
Sepet sözcüğü etimolojik olarak Farsça’da hasır kova anlamına gelen “sapad” kelimesinden türemiştir.
Anadolu’da ve diğer kültürlerde yapılmış olan sepetlerde genelde, sazdan, hayıttan, söğüt, kestane, fındık, saman sapı, böğürtlen, rafya, kamış tercih edilen ve çokça kullanılan malzemelerdendir. Değişik nesneleri koymaya, saklamaya taşımaya yarayan saplı veya kulplu kaptır.
Sepet örme yada sepet dokumacılığı, eğirilmemiş bitkisel liflerle sepet formuna dönüştürme işlemini ifade eder. Sepet yapımcıları da bu işi meslek olarak edinenlerdir. Sepet Örücülüğü liflerin birbiri içine geçirme ya da dokuma ile genelde bir kap elde etmek üzere gelişmiştir. Sepetler, ilk dönemlerden itibaren istenilen forma eğilen herhangi ince ağaç dallarından, asma, yaprak liflerinden, ipten ve sonraları da telden ve plastik gibi doğal olmayan malzemelerden yapılır. Sepetçilikte daha çok söğüt, kestane, fındık, saman sapı, böğürtlen, rafya, kamış tercih edilen ana ham maddelerdendir.
Sepetler çeşitli işlevleri görmesiyle birlikte toplumdaki geleneksel rollerinden kaynaklanan karmaşık kültürel bir öneme sahiptir. Bu anlamlar yerel, ekolojik, toplumsal, ekonomik, metafizik etkenlere bağlı olarak gelişmiştir. Sepetler tüm kültürlerde işlevsel olduğu kadar simgesel ve estetik değerlerle yüklü el yapımı nesnelerdir. Sepet örücülüğü diğer el zanaatlarından ayrıcalıklı bir özelliğe sahip olup halen mekanikleşmemiştir.
Geçmişten günümüze toplumlardaki sepetler bulundukları ortam, yaşam biçimleri, inançlar, örf ve geleneklere göre formlarında, stillerinde ve ölçütlerinde işlevlerine göre belirgin özellikler taşırlar. Sepetler erzak, yemek, taşıma, av ve balık avı kabı, ölçüm birimi, oyuncak, ev eşyasından giyim kuşam malzemelerini koruma kutusu kadar çeşitlilik içinde üretilmiş; dini törenler, mezar ve gömü rituellerinde çok önemli rol üstlenmiştir. Sepet, taşıma özeliğinin yanı sıra ilk endüstriyel kalıp sayılır. Paleolitik dönemde çömlekçilikte kap kaçak kalıbı olarak işlev görmüştür.
İnsanın tekstile yönelik çalışmalarının nasıl başladığı tam olarak bilinememekle birlikte, konuyla ilgili çeşitli varsayımlar üzerinde durulmaktadır. Büyük olasılıkla ilk kumaş denemeleri hayvan kürkleriydi. Kürkler, geniş düz yüzeyleri ve kolay bükülebilirliklerinden dolayı çok farklı amaçlarla kullanılmıştı. İnsan vücudu bu postlarla kolayca örtülebilmiş, vücut ikinci bir deri tabakası gibi kaplanarak, soğuk, rüzgar ve güneşten korunma sağlanmıştır.
Habertrak/ Ayşe Keşkek
