CHP VE İDEOLOJİ

24 Ağustos 2023’te yayınlanan “CHP’de Değişim Yönetimi”  başlıklı yazımda, partiyi meydana getiren öğeleri ayrı ayrı ele alıp nasıl değişimler olabileceğini incelemiştim (1).

İdeoloji paragrafı şöyle idi:

“CHP’nin temel ideolojisi Altı Ok ve Sosyal demokrasidir. Altı okun her maddesi laiklik başta olmak üzere sonuna kadar savunulmalı. (…) İdeoloji konusunda değişim, partinin ideolojik konumunu, temel değerlerden sapmadan, yeni yaklaşımlara göre, en az iki boyutlu bir düzlem üzerinde yeniden tanımlaması olabilir.”

Bu yazıda ideoloji konusunu biraz açacağım.

İDEOLOJİ ÖNEMLİ Mİ?

İdeoloji, Downs’a  göre “iyi bir toplumu ve ona götüren yolları tanımlayan bir anlatımdır” (2).

Sosyalizm, kapitalizm ve diğerleri  kendilerine göre “iyi toplum” tanımları yapan ideolojiler.

İdeolojiler sorunlar karşısında tutum almayı  kolaylaştırır.

Bu tutumlar politik tercihleri belirler.

İdeolojilerin keskin taraftarları, tartışmalarda hemen öne çıkarlar, her şeyi bilirler, çok havalıdırlar.

Ama bir müddet sonra aynı şeyleri tekrar ettiklerini farkedersiniz.

İdeoloji bağımlılığı yaratıcı düşünceyi, konulara farklı açılardan bakabilmeyi  engelliyor.

İdeolojik kalıplara takılmadan, sorunları  gözlemleyerek  “iyi” bir toplum resmi çıkarabiliriz.

Bu “iyi toplum” resmini  ele alıp, bir ideolojiye dönüştürmekle, bir ideolojinin “iyi toplum” tanımı yapması hemen hemen aynı olay.

Bu çerçevede, daha bilimsel ve istatistik yöntemlere dayanan “yaşam kalitesi” kavramını yeni bir ideoloji olarak ileri sürmenin  modern bir yaklaşım olacağını düşünüyorum.

Aslında  klasik  ideolojilerin ortaya çıkmasında  da  gözlemler rol oynamış, ama çoğu sonradan katı, değişmez kurallar haline dönüşmüş.

Bazı kesimler, ne olduğunu tam anlamasalar dahi, sosyalizm, kapitalizm gibi  ideolojileri itici buluyorlar.

Bu nedenle “yaşam kalitesi” daha sevimli ve birleştirici  bir ideoloji olabilir.

Yukarki notları yazmamın nedeni İngiltere Liberal Demokrat Partisinin bir raporu  ve okuduğum “yaşam kalitesi” ile ilgili yayınlar oldu.

Liberal Demokrat Partinin 2011’de yayınladığı, 34 sayfalık  102 numaralı raporu “ Politika için yeni bir Amaç: Yaşam Kalitesi”  başlığını taşıyor ( https://www.libdems.org.uk/policy_papers).

Raporda yaşam kalitesinin ne olduğu, parti olarak o kaliteye ulaşmak için neler yapacakları güzelce anlatılmış.

Yani, rapor ideoloji tanımına tam uyuyor.

CHP böyle bir “Yaşam Kalitesi” ideolojisi geliştirebilir.

CHP NE YAPIYOR?

CHP’de sağ taraftan oy alabilmek için onlara hoş gelecek politikalar uygulama, sağa kayma görüşünde olanlar var.

Bunun tam tersi, kendi sol ideolojimize sahip çıkalım diyenler var.

Bu görüşler arasında CHP durumunu kesinleştiremiyor.

Prof.Dr. Ali Çarkoğlu, Sözcü Gazetesinden Ruhat Mengi ile yaptığı konuşmada CHP’de önce bir “düşünce değişikliği” olmasını, bunun yapılmadığını söylüyor (3).

CHP’de yegane anlamlı değişimin 1960-70’lerdeki “ortanın solu” olduğunu, artık memlekette solcu kalmadığını, sadece  merkez ve merkezin sağın bulunduğunu, CHP’nin sola takılmasının “yanlış bir şey” olacağını belirtiyor.

CHP’nin, “çevreye saygılı endüstri politikası”, “kadına şiddet bitsin” gibi yaşamsal konuları vurgulayarak solcu olmayanlardan bile oy alabileceğini anlatıyor.

Dr. Çarkoğlu’na katılıyorum.

Şimdilik, CHP’nin utana sıkıla sağa doğru kayma hamleleri yapmaya çalıştığı,  ama elde ettiği sonuçların başarısız olduğu görülüyor.

CHP NEREYE YAKIŞIR?

CHP sağa  “ortanın solu”na benzer, “merkezden sola” gibi bir ifadeyle merkez dahil, merkeze kadar bütün solu kapsayan, altı ok ve sosyal demokrasi ile çelişmeyen  bir ideoloji geliştirebilir.

Bu düşünce esnekliği nasıl sağlanır?

Çok kolay.

Çoğumuz ideolojileri  düz bir sağ-sol çizgisi üzerinde düşünmeye alışmışız.

Yeni yaklaşımlarda, ideolojiler, bir düzlem üzerinde veya çok boyutlu yapılarda sınıflandırılıyor.

Şimdi bir “ideolojiler düzlemi” yapalım ve CHP’yi uygun bir yere yerleştirelim:

Resimde yatay eksen sol (left) – sağ (right) çizgisi.

Dikey eksenin alt ucu TAN, geleneksel, otoriter, milliyetçi tutumları simgeliyor.

Dikey eksenin üst ucu GAL, yeşil, alternatif, özgürlükçü tutumları simgeliyor.

Bu düzlemde CHP rahatça sol üst kadranda yer alabilir sol, merkez, özgür, yeşil yaklaşımların, kaliteli bir yaşamım  savunucusu olabilir.

AKP sağ alt kadranda, CHP’den çok uzak bir noktadadır.

Kısaca bu düzlemde CHP merkeze yakın  görünse bile, diğer partilerden çok farklı olduğunu anlatabilir.

SONUÇ

CHP çekinmeden merkeze yaklaşıp, oradaki boşluğu doldurmaya talip olabilir.

Bunu yaparken sağ partilerden rol çalıyor gibi görünmemek için, ideolojisini bir düzlem üzerinde konumlandırıp üyelerine ve seçmenlere anlatabilir.

Yeni ideoloji “Yaşam Kalitesi” olabilir.

(1)https://www.habertrak.com.tr/kose-yazisi/chp-ve-degisim-yonetimi-h122214.html

(2)Downs https://en.wikipedia.org/wiki/An_Economic_Theory_of_Democracy (1957)

(3)https://www.sozcu.com.tr/2023/yazarlar/ruhat-mengi/muhalefet-icin-tek-alternatif-basarili-adaylarin-tekrar-secilmesini-saglamak-7789406/