BELEDİYE BAŞKAN ADAYLARI VE KARİZMA

30 Eylül’de CHP Tekirdağ İl kongresi yapılacak.

Kongrenin sonucu belli olduğu için pek heyecan yaratmıyor.

Ama basın toplantıları düzenleyen, CHP’nin belediye başkan  adayları oldukça ilgi çekiyor.

Büyük bir olasılıkla ön seçim yapılmayacak.

Bu yazıda, başarılı liderlerin sahip oldukları  karizma ve bazı yapısal özelliklerden bahsedeceğim.

KARİZMA ÖNEMLİ Mİ?

Siyasette karizma, liderlerin ve adayların, seçmenleri cezbetme ve etkileme yeteneğidir.

Karizmatik adaylar, partinin pozisyonlarını seçmenlerde yankı uyandıracak şekilde iletebilirler.

Pek çok kişinin inandığının aksine, karizma, yalnızca Tanrı’nın verdiği olağanüstü bir ayrıcalık değildir.

Karizmatik bir marka oluşturmak tutarlılık gerektirir.

İktidara yükseliş yalnızca adayın  çekiciliğine veya politikalarına bağlı değildir.

Halkın  ruh halini okumaya odaklanmak  ve seçmenleri  ikna etmek için sosyal medya dahil tüm araçları kullanmak gerekir.

Siyaset bilimcilerine göre karizma, yalnızca bireysel politikacıdan değil, aynı zamanda onun takipçilerinden veya zamanın sosyo-politik ortamından da kaynaklanır.

Siyasi karizma doğası gereği olumlu ya da olumsuz değildir ve başarılı liderliği garanti etmez.

Karizma, sürdürülmesi çok fazla yaratıcılık ve disiplin gerektiren sınırlı ve soyut bir kavramdır.

Farklı kültür ve toplumlar siyasette karizmayı neyin oluşturduğuna dair farklı algılara sahiptir.

Karizma tamamen sahibine ve alıcısına bağlı bir araçtır.

Siyasi karizmanın unsurlarının neler olduğu konusunda bilimsel bir fikir birliği yoktur.

Görünüm, tarz, duruş, özgüven, mizah anlayışı, samimiyet, empati ve hatta eşler, karizmaya katkıda bulunan unsurlardır.

KARİZMANIN ÖTESİNDE LİDERLERİN YAPISAL ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

Çeşitli araştırmalar ve gözlemlere göre, liderler, karizmanın ötesinde, onları başkalarından farklı kılan  bazı  özelliklere sahipler.

Aşağıda kaynaklarını verdiğim bulgular, istatistiklere dayanıyor, kesin bir sebep-sonuç ilişkisini göstermiyor.

Daha çok rastlantısal ilişkiler.

O nedenle konuyu, biraz da mizahi açıdan ele alıyorum.

Acaba  bu özeliikler, doğru adayı bulmamıza yardımcı olabilir mi?

Beynin manyetik rezonans görüntüsü (MRI): 2011 yılında yayınlanan bir araştırmaya (Kanai et.al.) göre yeniliklere açık, devrimci, solcu öğrencilerin beyinlerindeki “anterior cingulate nucleus” denen bir bölge daha büyük oluyormuş. Ona karşılık daha tutucu öğrencilerde “sağ amygdala” daha büyükmüş. Sadece beyin MR’ları çekilerek yapılan tersine incelemelerde, öğrencilerin ideolojik tutumları % 70 oranında doğru tahmin edilmiş. Aday adaylarımızın beyin MR raporlarına bakalım, aralarından “anterior cingulate nucleus”u en büyük olanı seçelim.

Kanda testosteron seviyesi: 2012 de Almanya´da yapılan bir çalışmada ( Dohmen et.al.) testosteron seviyesi yüksek deneklerin daha az yalan söyledikleri bulunmuş. Aday adaylarımızın kanlarındaki testosteron seviyelerini karşılaştıralım, en yüksek olanı seçelim.

Kanda kortizon seviyesi: Liderlerin saygınlık, dayanıklılık, güven uyandırmak, zor kararlar verebilmek, yandaş bağlılığı sağlamak gibi özellikleri, nöroendokrin sistemlerinin salgıladığı hormonlardan  etkileniyormuş (Nelson). Bir araştırmada, askeri görevliler ve hükümet görevlileri de dahil olmak üzere gerçek liderlerden oluşan  örnekler, lider olmayanlarla karşılaştırıldığında liderlerin stres hormonu kortizol düzeylerinin daha düşük olduğu bulunmuş ( Sherman et.al). Aday adaylarımızdan kortizonu düşük olanı seçelim.

Kanda oxytocin seviyesi: Oxytocin insanlar arası ilişkilerde önemli olan bir hormon (Sinek). Aday adaylarımızdan oxytocin seviyesini yüksek olanı seçelim.

Boy: Inc. Dergisinde yayınlanan bir yazıya göre (Warrillow) Fortune 500 CEO larının boy ortalaması 187 cm imiş. Aday adaylarımızdan boyu 187 cm ye en yakın olanı seçelim.

Cinsiyet: Kadın liderlerin daha transformational, dönüşümcü, değişim yapabilen; erkeklerin ise daha transactional, işlemsel, gerekli işleri yapıp durumu idare eden oldukları gözlenmiş (Bass et.al.). Aday adaylarımız arasında kadın varsa onu seçelim.

Vücut Kitle indeksi: Liderlikle kilo arasında korelasyon katsayısı -0.23 olarak bulunmuş. Liderler, onları takip edenlere göre daha az kilolu oluyorlarmış ( Bass, sayfa 82). Aday adaylarımızdan vücut kütle indexi en düşük olanı seçelim.

Atletik beceri: Bass´in Liderlik kitabında, atletik beceri ile liderlik arasındaki korelasyon, ortalama 0.47 olarak verilmiş. Aday adaylarımızdan 100 metreyi en kısa sürede koşanı seçelim.

Ses kalitesi: Derinden gelen bir ses tonu liderlikte başarıyı etkiliyormuş (Morgan). Aday adaylarımız bir Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından muayene edilsin, ses telleri en uzun olanı ve 100 Hz civarında titreşeni seçelim.

Yakışıklılık: Yakışıklı siyasi adaylar dünya çapında daha fazla oy alıyor. Bu hem erkek adaylar hem de kadın adaylar için geçerli (Poutvaara). Adayın görünümü, gözlemlenmesi kolay olduğundan bilgisiz seçmenler için özellikle önemli. Burun, dudak, saçlar, yüz şekli, elmacık kemikleri gibi yakışıklılık kriterlerine göre en yakışıklı adayı seçelim.

Koku: Bazı hayvan gruplarında sosyal düzenin, kokular aracılığıyla sağlandığı biliniyor. Örneğin alfa antiloplar bir “liderlik feromonu” salgılıyormuş. İnsanlarda da böyle bir şey olabilir. Adayları gidip koklayamayız, koklasak bile henüz  yorumlayacak bilgiye sahip değiliz, ama yazar Sindell, deneyimlerine göre, atların insanları hissebildiklerini iddia ediyor. Atlarla en iyi anlaşan adayı seçelim.

SONUÇ

Şaka bir yana, doğru adayı seçmek gerçekten güç.

Ne yaparsak yapalım, iş şansa kalıyor.

Yukarıda saydıklarım, rastlantısal ama az çok objektif olarak ölçülebilecek kriterler.

Herhangi bir işe girişte sağlık raporu isteniyor, işin türüne göre de ek tetkikler yapılıyor.

Başkan adayları için de,ek tetkikler istenip, işyeri hekimi tarafından bir  ”işe Giriş /Periyodik Muayene Formu, Ek-2”  doldurulabilir, formun altındaki “Belediye başkanlığı işinde bedenen ve ruhen çalışmaya elverişlidir.” hanesi imzalanabilir.

Yöneticilerin sağlık durumlarını bilmek vatandaşların hakkı.

ABD başkanının sağlık raporu düzenli olarak yayınlanır (Rapor).

Bizde neden olmasın?

KAYNAKLAR

Bass B.M. The Bass Handbook of Leadership 4th ed. Free Press New York 2008

Dohmen, W.M. et.al. PloS ONE 2012 Kanai R. Et.al.Curr. Biol.2011:21(8)677-680

Kanai: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3092984/

Morgan: www.forbes.com/sites/nickmorgan/2015/03/24/whats-the-right-voice-for-a-leader/#66f16a457596 Nelson: https://gethppy.com/leadership/neuroscience-can-make-better-leader

Sinek: https://www.youtube.com/watch?v=89Bi2EdQ5lw&feature=share

Sherman: https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.1207042109

Warrillow: www.inc.com/john-warrillow/the-surprising-role-height-plays-in-your-potential-as-a-leader.html

Poutvaara: https://wol.iza.org/articles/how-do-candidates-looks-affect-their-election-chances/long

Sindell: https://skylineg.com/resources/blog/the-scent-of-great-leadership-do-great-leaders-actually-smell-different

Rapor:https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2023/02/Health-Summary-2.16.pdf