Özgür Özel “Yeni bir siyaset müjdeliyoruz!” diyor. Çok heyecan verici. Buna gerçekten ihtiyacımız var. Yıllardır 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu’ndan şikayet eder dururuz. Kanun bu haliyle parti yöneticilerinin işine geldiği için değiştirmek ve daha demokratik hale getirmek için hiçbir adım atılmıyor. En farklı görünen partilerin bile tüzükleri, Siyasi Partiler Kanunu çerçevesinde yazıldıkları için, benzer kuralları içeriyor. Özgür Özel ve arkadaşları yeni bir parti kurmaya karar verirlerse ne olur? Yeni bir tüzük yazabilirler mi? Sanmıyorum. Ama biraz tatlı hayaller kurabiliriz.
YENİ PARTİ CHP’de “Bütün üyeleri silip yeni üye kaydedelim” önerisi sık sık dile getirilir. Evet üyelerimizin çoğu aktif üye tanımından uzak, parti çalışmalarına beklendiği kadar katkı sağlayamıyor. Üyelerin eğitiminden sorumlu Parti Okulu çalışmaları da verimsiz ve etkisiz. Yeni parti ve yeni üyeler bu soruna bir ölçüde çözüm getirebilir. CHP Parti Okulunun ilk yıllarında olduğu gibi hızlı bir eğitim programı ile yeni üyelere ulaşabiliriz.
ÖNCE PARTİ İÇİ DEMOKRASİ DERSİ
Önce bütün kurucu üyelere “Parti İçi Demokrasi” dersi verilmeli. Yöneticiler bile “Parti İçi Demokrasi” sözcüklerini kullanıyor ama konuyu içselleştirmiş değiller. Özgür Özel bir konuşmasında “Kurultayda anahtar listesi delinmeden geçmiş bir başkanım“ dedi. İşte, çarşaf listenin herkese seçilme şansı veren demokratik bir yöntem olduğunun, anahtar listenin de olmaması gereken ayıp bir şey olduğunun farkında değil. Yine bir konuşmasında, belediye başkanı adaylarına, seçilmek için, şehirdeki hemşeri gruplarından bir kişiyi belediye meclis listesinin seçilecek yerine, bir kişiyi de alt sıralarda bir yere yerleştirmeyi önermişti. Özgür Özel’in bu günlerde yaptığı mücadeleyi beğeniyor, kendisini candan destekliyoruz ama bu dil sürçmeleri demokrasiyi tam içselleştirmediğini ortaya koyuyor. Yeni partinin, liyakat sahibi kişilerin yönetime gelebildiği, değişime açık, sorun çözen, yaratıcı stratejiler geliştiren başarılı bir parti olması için parti içi demokrasi ve eğitim şart. Siyasi Partiler Kanununu şimdilik değiştirmek mümkün değil ama, yeni bir tüzükte, yasanın sınırlamalarını aşmaya yardımcı olacak maddeler konabilir. Örneğin mevcut tüzüğe göre Kurultayda önce başkan seçilir sonra Parti Meclisi üyeleri seçilir. Genel Başkan sultasına yol açan bu durum demokratik değil. Çözüm olarak Resmi Kurultay öncesi bir “Hazırlık Kurultayı” yapılabilir. Bu “hazırlık kurultayı”nda Siyasi Partiler yasası sınırlamaları olmaksızın, önce demokratik seçim yöntemleri ile Parti Meclisi Üyeleri seçilir. Sonra bu PM, içinden bir kişiyi sınırlı bir süre için Genel Başkan seçer. “Hazırlık Kurultayı”ndan sonra yapılacak Resmi Kurultay gününde de bu meclis üyeleri ve genel başkan oylanır, yani onaylanır, sonuç usulüne göre seçim tutanaklarına yazılır. Bu şekilde il,ilçe kongrelerinde de “Hazırlık Kongreleri” yapılabilir, bu yöntem yeni tüzüğe kural olarak yazılabilir. Parti içi demokrasi aslında mahalle delege seçimlerinden başlıyor. Delege adayı olmak ve seçilmekle ilgili birtakım kurallar tüzüğe konabilir. Bu konuda 2024 Tüzük Kurultayı için hazırladığım ve Tekirdağ delegelerine dağıttığım yedi madde önerisini tekrar veriyorum:
TÜZÜĞE YEDİ MADDE
Etkili bir parti olmak için parti içi demokrasi şarttır. Parti içi demokrasi için, içinde adil seçim yöntemleri yazılmış bir tüzük gereklidir. Adil seçimler, yetenekli her üyeye seçilme şansı vermelidir. Temel sorun mahalle delegelerinde, ilçe yönetimlerinde, üye eğitiminde ve seçim yöntemlerindedir.
Madde: Yeni üyelerin üyeliği her ay yapılan oryantasyon eğitimine katıldıktan sonra kesinleşir. Açıklama: Parti Okulunun iki günlük Temel Siyasi Eğitimi yeterli sayıda üyeye ulaşamıyor. Daha kısa ve düzenli yapılan bir eğitim gerekiyor.
Madde: Diğer üyelerden 5 imza toplayıp başvuru formunu dolduran, en az bir yıllık üyelerin isimleri mahalle delege adayları çarşaf listesine yazılır. Açıklama: Delegeliğin tamamen kalkmasını savunanlar var.
Delegelik kurumu iyileştirilebilir. Mahalle delegeleri çarşaf liste ile veya orantılı blok sistemi ile seçilmeli. Masa başında isimleri yazılmamalı. Delegeler, seçilmek için üyeler arasında çalışma yapmalı. Temsil ettikleri arkadaşlarının adına karar vereceklerinin bilincinde olmalı. Delege sözcüğü yerine “üyevekili” sözcüğü kullanılabilir. Teknolojik gelişmelere rağmen, Liquid Democracy gibi uygulamalarda bile delegelik bulunuyor.
Madde: İl ve ilçe delegeleri seçildikleri dönem boyunca bir delege meclisi oluşturur, düzenli toplantılar yapar. Delegelere, mahalle temsilciliği gibi görevlerde, eğitimde ve adaylıklarda öncelik tanınır. Açıklama: Delegelik bir siyasi partide seçimle gelinen ilk pozisyondur. Delegeler, kongrede oy kullandıktan sonra bir kenara atılmamalı. Madde: Mahalle delegelerinden parti meclisine kadar, bütün parti içi seçimlerde, blok liste uygulanıyorsa, listelerin ve bireysel adayların aldığı oylar d’Hondt veya Sainte Lague yöntemiyle orantılı olarak değerlendirilir. Açıklama: d’Hondt sistemi milletvekili ve belediye meclis üyelerinin seçimlerinde kullanılıyor. Parti içi seçimlerde de kullanılabilir. Örneğin, 400 üyenin oy kullandığı, blok liste ile yapılan bir mahalle delege seçiminde, bağımsız bir adayın, seçilecek 70 kişi arasına girebilmesi için d’Hondt sisteminde 6 oy alması yeterli. Böyle adil bir yöntemde kadın veya genç kotasına gerek yok. Bu kişiler kendi güçleri ile seçilebilirler. İlçe yönetim kurulları da çarşaf liste veya orantılı blok ile seçilmeli. Bağımsız düşünen, bireysel bir aday, yönetim kuruluna girip, mezhep, hemşeri, mahalle arkadaşları gibi oligarşik grupları delebilmeli. Madde: Tek kişinin seçileceği ön seçimler “onay” oylaması yöntemiyle yapılır. Açıklama: Basit çoğunluk yönteminde, örneğin 6 aday varsa birisi yüzde 17 oy alarak birinci çıkabilir. Bir seçmenin birden çok adayı işaretleyebildiği onay oylamasının, en çok seçmen memnuniyeti yaratan bir yöntem olduğu biliniyor.
Madde: Belediye meclis adayları her mahallede kurulacak sandıklarda seçilir. Partinin listesi bu kazanan üyeler ile hazırlanır. Açıklama: Kuvvetler ayrılığı yerel yönetimlerde de olmalı. Belediye meclis üyeleri halkın sorunlarını meclise getirip savunacak kişiler olmalı. Hazır parti listeleri yerine Belediye meclis üye adaylarını doğrudan halk belirleyeceği için bu sistem daha demokratiktir “kent uzlaşısı” gibi sorunlar yaratmaz. Madde: Seçim ve Siyasi Partiler yasalarındaki maddelere uymak için resmi parti içi seçimler ve kongrelerden önce ön-ön-seçimler ve hazırlık kongreleri yapılabilir.
Açıklama: Yenilikçi yöntemlerin denenebilmesi ve adayların tanınabilmesi için bu madde, seçim sürecini yönetenleri cesaretlendirebilir.
